Depresyon nedir?
Depresyon, yalnızca “kendini kötü hissetmek” değildir. Duyguları, düşünceleri, bedeni ve günlük işlevselliği birlikte etkileyebilen bir durumdur. Kişi eskiden keyif aldığı şeylerden keyif alamadığını, her şeyin daha fazla çaba gerektirdiğini ve kendine, geleceğe dair düşüncelerinin karamsarlaştığını fark edebilir.
Depresif duygudurum kendini sürdüren bir döngü oluşturabilir: isteksizlik etkinliklerin azalmasına, etkinliklerin azalması keyif ve başarma deneyimlerinin azalmasına, bu da isteksizliğin artmasına yol açar.
Tükenmişlik nedir?
Tükenmişlik, uzun süre karşılanamayan taleplerin ve sürekli yüklenmenin ardından ortaya çıkan duygusal ve zihinsel bir bitkinlik hâlidir. Kişi kendini boşalmış hissedebilir, yaptığı işe karşı mesafeli ve isteksiz olabilir, eskiden kolaylıkla yaptığı işlerde zorlanmaya başlayabilir. Tükenmişlik ve depresyon birbirine benzeyen yönler taşıyabilir; ayrımı değerlendirme sürecinde birlikte yapılır.
Nasıl kendini gösterebilir?
- Uzun süren isteksizlik, motivasyon kaybı ve yaşamdan keyif alamama
- Sürekli yorgunluk, enerjide belirgin düşüş
- Uyku ve iştahta değişiklikler
- Odaklanmakta ve karar vermekte zorlanma
- Değersizlik, yetersizlik veya umutsuzluk düşünceleri
- Sosyal ilişkilerden ve sevilen etkinliklerden uzaklaşma
- Günlük sorumlulukları sürdürmekte zorlanma
Bu belirtiler tek başına bir tanı anlamına gelmez. Değerlendirme, yaşananların bütününe bakılarak yapılır.
Terapide nasıl ele alıyoruz?
Çalışmalarımda Bilişsel Davranışçı Terapi’yi (BDT) temel alıyorum. BDT, depresyonun ele alınmasında araştırmalarla geniş ölçüde incelenmiş yaklaşımlardan biridir. Süreçte:
- Günlük yaşamı yeniden yapılandırırız: Keyif ve başarma duygusu veren etkinlikleri, kişinin enerjisine uygun küçük adımlarla yeniden yaşamına katmayı planlarız.
- Düşünce örüntülerini inceleriz: Kendine, başkalarına ve geleceğe dair aşırı olumsuz değerlendirmeleri fark etmeyi ve daha dengeli bakış açıları geliştirmeyi çalışırız.
- Yükleri ve sınırları ele alırız: Özellikle tükenmişlikte, kişiyi tüketen talepleri, sınır koyma güçlüklerini ve dinlenmeye ayrılan alanı birlikte gözden geçiririz.
- İlerlemeyi takip ederiz: Hedefleri ve değişimi belirli aralıklarla birlikte değerlendiririz.
Ne zaman destek almalı?
İsteksizlik ve keyifsizlik iki haftadan uzun sürüyorsa, işinizi, okulunuzu, ilişkilerinizi veya öz bakımınızı zorlaştırıyorsa ya da kendi başınıza denediğiniz yollar yeterli gelmiyorsa bir ruh sağlığı profesyoneliyle görüşmek faydalı olabilir.
Yaşamınıza son vermeyi ya da kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız beklemeyin: 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulanlar
Depresyon ile geçici mutsuzluk arasındaki fark nedir?
Zaman zaman üzgün, isteksiz veya yorgun hissetmek yaşamın doğal bir parçasıdır. Bu duygular haftalarca sürüyor, yaşamın birçok alanını etkiliyor ve günlük işlevselliği belirgin biçimde zorlaştırıyorsa bir ruh sağlığı profesyoneliyle değerlendirilmesi faydalı olur.
Tükenmişlik yalnızca işle mi ilgilidir?
Tükenmişlik çoğunlukla iş yaşamıyla ilişkilendirilse de bakım verme, uzun süreli akademik baskı veya yoğun aile sorumlulukları gibi süregiden yüklerle de ortaya çıkabilir.
Terapi sırasında ilaç gerekebilir mi?
Klinik psikolog ilaç yazmaz. Değerlendirme sürecinde gerekli görülürse bir psikiyatriste yönlendirme yapılır; terapi ve psikiyatrik destek birlikte yürütülebilir.
Bu konuda videolar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, değerlendirme veya terapi yerine geçmez. Kendinizi ya da bir başkasını tehlikede hissediyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.